МУУ ЗАЛУУ

Энэ долоо хоног гэдэг ч бичиг цаас бүрдүүлэх ажил дээр л тулгуурлан өнгөрөх шив дээ. Үдээс өмнө гадуур явж явж, үдээс хойш ажилдаа ирдэг наацан. Ажлын цагийг хагас ашиглаж байна шт. Би гэдэг хүн чинь цалин авах нь уу. Цалин авахгүй бол гэр бүлээ яаж тэжээнэ ээ. Ээ нөгөөх чинь матийцан туужийшт. Уг нь ингэлээ л дээ...

Манай "Шарга даага" бид хоёр чинь удахгүй маамуутай болох гэж байгааг зарим хүмүүс мэдэж байгаа байх. Тэрнээс нь өмнө амжуулаад гэр бүлээ батлуулчих санаатай явлөө. Би ч явна гэж юу байхав, ихэнхийг нь манай нөгөөх амжуулж байгаам чинь. Уг нь Монгол Улсын иргэн хоёр хүн чинь гэрлэхдээ хоёр биедээ дуртай, гэрлэх хүсэлтэй, өөрсдийгөө Монгол Улсын иргэн гэдгээ баталсан бичиг баримт болох иргэний үнэмлэхтэйгээ байхад болчихдог юм болов уу гэж бодож байтал, биш юм аа. Баахан бичиг цаас бүрдүүлдэг юм байна шт. Гэрлээгүй гэсэн лавлагаа хамгийн түрүүнд хэрэгтэй юм байна. Энүүнийг 100 айл дахь ИБМУТ-ийн "Б" байрнаас очиж авав. Түүний дараа эрүүл мэндийн бүрэн шахуу үзлэгт орж, ДОХ болон сүрьеэ, арьс өнгө, сэтгэл мэдрэлийн шинжилгээ өглөө дөө. Энийг бол дүүргийнхээ эрүүл мэндийн нэгдэл дээр очоод хийлгүүлчихэв. Ер нь бол хамгийн чухал нь энэ хоёр л юм билээ. Өөр бас бус юу юу ч байлаа мартчихаж. Голыг нь манай хүн л нугалсан юм чинь. Өө тийм, Гэрлэх ёслолын ордон дээр очиж сургалтад суудаг юм билээ. Тэр нь 2000 төгрөгийн төлбөртэй, өглөө 10.00, 13.00 цагаас болдог. Гэхдээ 11,00 болоод 14,00 цагт очоод суухад ч болох л юм билээ. Уг нь сургалтад сууж байхад сайхан байсан, сургалт дуусаад ирсэн чинь Монгол эрэгтэйчүүдийн холбооны тэргүүн гэсэн байх аа, Сургалтын төвийнх нь дарга нь "Хурдан 2000 төгрөгөө бэлдээд сургалтад суув гэсэн бичгээ ав" гээд л нээх хүйтэн өнгөтэй хоолойгоор хэлэнгүүт авч байсан цагаан энергүүд маань шууд алга болж байгаа юм чинь. Юу гэсэн үг үү, биднээс зөвхөн мөнгө авах гэж л ийм сургалт зохион байгуулдаг шиг санагдаж байлаа шт. Өө гарчигнаасаа тэс хөндлөнтчихсөн явж байх чинь вэ.

Энэ их юмыг нугалах гэж явж байх зуур манай "Шарга" мань хоёрт муудалцах зүйл гарах юм аа. ДОХ-ын шинжилгээнээс нь хоцроод оччихсон чинь "Надтай гэрлэх дургүй байна, майна" гээд бууж гардаг юм байгааддээ. Чи ер нь надад юугүй юм байна гээл... хэхэхэ. Бараг л салчихсан шт яадым гэж бодлоо шт. Заза худлаа туусан юм, нүгэл байгаа даа. Гэр бүлээ баталгаажуулаагүй байхдаа салах тухай яаж бодож болно оо, баталгаажуулсан хойноо ч бүр ч үгүй биз дээ. Ээдээ, гэр бүл батлуулахад энэ олон бичиг сачиг юунд хэрэгтэй байна аа. Холливудын кинон дээр чинь тасарчихсан явж байгаад л гэрлэчихдэг юм билээ дэг. Тэрэн шиг амар юм санасан, арай биш юм билээ шүү.

Польшийн Ерөнхийлөгч манай улсад айлчлаад өнөөдөр буцах гэж байгаа бололтой юм. Хурдан буцаасай гэж харин ч нэг ерөөж байна шүү. Энэ нь ямар учиртай юм гэхээр хэдэн шалтгаан байна.

Нэгдүгээрт, хэдэн цагдаа нараа өрөвдөж байна шүү. Шинэ жил болох гээд байхад энэ хэдийгээ хөлдөөгөөд хаячуул баяраар ууж тасраад төрсөн шахуу гэртээ хүргүүлдэг мань мэтийн хүмүүс гудамжинд хөлдөж үхэх нэг асуудал байна.

Хоёрдугаарт, энэ хүний балгаар ойрын хоёр өдөрт хэд хэдэн /ганц хоёр шахуу/ ажлаа амжуулж амжсангүй. Энд тэнд миний явж байгаа газраар л зам хаагаад, машин явуулахгүй, гацаагаад хаячих юм. Эсвэл миний явж байгаа газраар Ерөнхийлөгч яваад байна уу, Ерөнхийлөгчийн яваа газраар би яваад байна уу, энэ нэг юм хэлээд байна шүү ер нь. Төрийн хэмжээний том айлчлал байж болно л доо. Гэхдээ мань мэтийн ажилд садаа болох гэж байгаа юм шиг зам хаагаад байх нь зөв ч юм уу, буруу ч юм уу, бүү мэд. Манай хэдийг гадаадад очихоор нь ер нь яадаг юм бол доо. Замыг нь чөлөөлөөд сайхан явуулаад байдаг юм болов уу, эсвэл хамтдаа түгжрэх үедээ түгжрээд явж байдаг юм болов уу. Энэ талаар мэдэх юм сан. Өнөөдөр нарны зам бол тэр чигээрээ машин зогсоолорхуу л юм харагдаж байна лээ. Анжгаа шиг сайхан дурантай бол аваад таанууст харуулахгүй юу.

Гуравдугаарт, ер нь хотын төвдөө бүх юм нь төрийн алба, үйлчилгээ нь төвлөрснөөс л түгжрээ, бухимдал үүсч байгаа биз. Том том яамд, агентлагуудыг хотынхоо зах руу шилжүүлбэл түгжрээ нь гайгүй болчих ч юм билүү, тээ. Энэ талаар дээдэс нэг бодоод үзээсэй.

Эцэст нь, нэг хуурай дүүтэйгээ хальти ярьсан яриаг хэлье. Хөгжилтэй шахуу санагдсан юм. Ингэжийшт.

-Дүү юу байна, ажил төрөл сайн уу. Хаагуур яваад байна.

-Тайван дөө, саяхан нэг орон нутаг руу томилолтоор яваад ирсэн.

-Аан, наад нүүр амаа хэндээ маажуулчихаав, хүүхэнтэй ноцолдоо юу?

-Үгүй, томилолтоор явж байгаад жаахан муудалцаад, бага зэрэг гар зөрүүлсэн юм.

-Яасан, согтуу байсан юм уу?

-Бга зэрэг л, ажлаар явж байсан юм чинь...

Ингэж хэлэхийг нь сонсоод нь би шууд ангайж байна шүү дээ. Дүү хүү ямар боксчин, зодооч биш. Ажил нь тэгээд зодоон хийгээд байхгүй. Хамгийн гол нь албан ажил нь нүүр амаа маажуулаад, гар зөрүүлдэг болцон юм болов уу гээд л гайхаад барахгүй юм.

"ДОХ-ын өдрийн мэнд" гэж хэлэхээр учиргүй сайхан баярын өдөр шиг санагдаж байна шүү. Одоо ч бидэнд ДОХ гэхээр хачирхаж гайхаад, элдэв харь гаригийн амьтан үзсэн мэт санагдахаа байж дээ. Бид ч дөжирчихсөн бололтой. Анх Монголд нөгөө алдарт хоёр камерун "ДОХ"-ыг импортлох үеэр хүн болгон "сүр сүр" ярьж,  тэр яг юу билээ гэлцээд л, бараг л гадаадад явж байгаа нэгэндээ захьж байж билээ, "Аваад ирээрэй" гэж. Одоо ч бид тоохоо больжээ. Монголчууд юм үзэж, улс хөгжиж, улстөржиж байна, цаана чинь. ДОХ бол юу юм бэ, өчигдрийн сонгуулиар аль улс төрийн хүчин ялав, нийслэлийн эрх дархыг хэн авав гэдэг л сонин байгаа бололтой юм.

Эр хүний ноён нуруу, тэсвэр, тэвчээрийн хязгаар хаана, хэрхэн тасардаг вэ гэдгийг өчигдөр харлаа шүү. Бүхэл бүтэн сар 4 хоногийн дараа л тасардаг юм байна. Энд юуны тухай өгүүлэх гээд байгаа доор, товч сийрүүлье.

Өчигдөр бидний хэдэн нөхөд уулзаж, жаахан савлаа. Тэр үеэр “Сав” гэж эхлээд “даг” хэмээн дуусдаг нэртэй эрхэм учиргүй зарлаад “пиар”-даад байсан зүйлээ хэрэглэдэг юм даа. Түй, ингэхийг нь мэдсэн бол нэлээд овоо олон төгрөгөөр барьчихдаг байсан юм. Хөөрхөн хэдэн пиавны мөнгөтэй болоод, өнөөдөр жаргаж байгаа байхгүй юу. Хайран юм…

Нээрэн энэ шатахууны үнэ арай дэндэнэ ээ. “Чоно борооноор, муу хүн шөнөөр” гэдэг шиг “Шатахууны үнэ олимпийн аваргын дуулианаар” гэх нь холгүй байх шив. Ер нь бодоод байхад шатахуун импортлогч компанийн удирдлагууд олимпийн аваргатай, алт, мөнгө, бас нэг өнгө нь танигдахгүй байгаа медалийн сураг дуулчаад баярлаж хөөрсөндөө шууд 200-300 орчим төгрөгөөр нэмэх шийдвэр гаргачихав бололтойдог шүү. Ер нь шал дэмий олимпийн аваргатай боллоо. Тэгээгүй бол эзэд нь хөөрч баярлахгүй байсан байх шүү. Тэгээд шатахууны үнэ нэмэгдэхгүй гэсэн. Юу бичих гээд ингээд матийгаад унав аа. Ойрд ингэж сайхан матийгаагүй юм байнашт. За за, өөрийн бичих гэсэн асуудал руугаа ордог хэрэг ээ.

МАХН, АН хэмээх төрөөс том, ард түмний сонголтыг үл хайхарсан субьектуудын зөрчилдөөн болон албан тушаалын төлөөх дайнаас болж энэ ард түмэн бидний амьдрал туйлдаж байна дөө. Албан тушаалын төлөөх дайн гэсэн лут том сонсогдож байна шүү. Хэхэхэ. Энэ улсууд саяхан нэг сарын турш бидэнд “хайртай, дуртай”-гаа гайхаад байсан биш билүү. Тэгвэл өнөөдөр яагаад бидний хийсэн сонголтыг хүндэтгээд төрийн аппаратаа ажилуулж, гацаанаас гаргаж болохгүй байна. Энэ бензин шатахууныхаа үнэ, хөөрөгдлийг яагаад зохицуулж чадахгүй байна. Үүний учир шалтгаан нь тодорхой, түрүүн хэлсэн идэж уух, авахын дон шүгэлсэн “мам”-уудын “тунирхал” гэчихье, үүнээс л болж байна. Арай өхөөрдөж хэлчив үү дээ, “тунирхал” гэж. Мөн чадваргүй, чадалгүй “төр”-тэй байгаад байна. Энэ төрийг чадалтай, чадвартай, мөн цомхон болгомоор санагдах юм.

Бид улс төрийн шаардлага тавьдаг, хийрхдэг ард түмэн. Тэгсэн атлаа яагаад эдийн засгийн шаардлага тавьж чадахгүй байна вэ. Гэхдээ удахгүй тавьж чаддаг болох байх. Үйлдвэрчний эвлэл гэж бидний татвараар амьдардаг, амьжиргааждаг нэг газар байх. Бидний, татвар төлөгчдийн эрх ашгийг хамгаалдаг байгууллага шиг санагдах юм. Тэгтэл тэр байгууллага яагаад ажиллахгүй, ажлаа хийхгүй байна. Бидний эрх ашгийг хамгаалаач ээ. Заза, зогсохгүй бол учиргүй урт юм бичих гээд байх шиг, бас нөгөө матийдгаараа матийх нь.

Манайхан олимпоос алт, мөнгөн медаль аваад сайхан л байна. Гэхдээ бидэнд байдаг нэг муу зуршлаа ерөөсөө хаяхгүй юм аа. Тэр нь юу вэ гэвэл туйлшрах гэдгийг ёстой нэг үзүүлж өгч байна аа.

Би л лавдаг ухаан мэдрэл орж, олимп гээчийг сонирхож эхэлснээс хойш ямар ч байсан мөнгөн медаль гээчийг нь авахыг нь хараагүй л байсан. Гэтэл миний мэдрээгүй байсан тэр баяр баясгалан, тэр мөнгөн медалийг О.Гүндэгмаа авлаа. Сайхан байсан. Тэр өдөр монголчууд бүгд л баярласан байх. Маргааш нь Н.Түвшинбаяр алтан медаль авав. Тэр өдөр нь гавьяат болон хөдөлмөрийн баатар цолоор шагнах тухай зарлигийг Ерөнхийлөгч Н.Энхбаяр гаргалаа. Энэ мэдээж байх ёстой зүйл. Гэхдээ алтан медалийн сүрд дарагдсан мөнгөн медалийн эзнийг бас л шагнамаар санагдах юм. Хөдөлмөрийн баатар гэдэг эрхэм цолыг тэр гуйгаагүй ч гэсэн дотроо бодож байсан байж болох. Түүнд өгч яагаад болохгүй гэж. Тэр Д.Мөнхбаяр шиг өөр улсын харъяат болоод алга болоогүй, хэцүү гуцуу байхад эх орныхоо нэрийн өмнөөс буудаж байсан. Алтын сүрд дарагдсан мөнгөн медаль гэж... Дэндүү туйлшрах юм даа.

Зиак, олимпийн алтан медалийг эх орондоо авчирсан Н.Түвшинбаяртаа баярлалаа. Мундаг бөх төрүүлж өсгөсөн Найдан гуай болон ээж нарт нь бас баярлалаа. Манай бөх бие нь бусдаасаа жижиг хэдий ч бяр болоод сэтгэлийн хат нь бусдаас их байлаа гэж.

Нээрэн шоудах далим олдохгүй байсан чинь олимпийн алтан медаль гэдэг том далим гарч ирдэг гэжийшт. Сайхан шоудсан шүү.

Нээрэн өчигдөр Ерөнхийлөгч болоод Ерөнхий сайд, АН-ын дарга нар нь их тэнэгтэж байна аа. Уг нь хүн л юм чинь баярлаж, хөөрч болох л доо. Дуракуудыг чинь арай тэгнэ гэж санасангүй. Зөвшилцөл нэрийн дор хамтарч архидаад байдаг улсууд юм уу даа, нэг тиймэрхүү сэтгэгдэл төрч байвшт. Тэдний хэлж, ярьж байгаа нь татаагаад хаячих юм аа. Ерөнхийлөгч "Би азтай ерөнхийлөгч, С.Баяр азтай ерөнхий сайд, Ц.Элбэгдорж азтай АН-ын дарга" гэжий шүү. Хэхэхэ. Татаж унах гээд байна аа. Ерөнхий сайд нь тэгсэн юу гэв "Монгол, Монгол, ура ааааа, Ура ааааа гэнэ үү". АН-ын дарга нь болохоор "Хоёр сая зургаан зуун мянган Чингис сэрлээ" гээл авч өгч байна аа. За за за, энэ ч яах уу, согтуу хүмсүүд л байгаа биз. Тийм ээ, хэхэхэ. Эднүүсийг чинь архи уудаггүй юм болов уу гээл бодоод байсан чинь харин овоохон хүртдэг хүмсүүд байна лээ дээ. Манай Гүмпээрхүү юм уу даа.

Одоо үлдэж байгаа тамирчид маань  медаль авсан ч бай, аваагүй ч хамаа алга аа. Гэхдээ нэмээд хэдэн медаль авчих юм шиг сэтгэгдэл төрөөд л, дотроо баярлаад л байгаа шүү.

 -Тэс хөндлөн бичлэг-

Ах нь цагтаа

Цалингаа буухаар цалгиж

Эр хүн шиг эрвэлзэж

Эрээн могой шиг гулилзаж явлаа гээд л эхлэнгүүт “Мундаг эр хүн байна даа” гэж бага байхдаа боддог байлаа шүү дээ. Ийм л эр хүн болно доо гэж.

Тэгээд л…

Наадамд гурван даваатай

Найранд гурван дуутай гэх зэргээр өсөж, дэвжиж, ойлгож, ойлголт ондоо болж байвшт.

Тэгсэн миний эр хүний тодорхойлолт одоо ийм…

Наадамд гурван хуушуур цохьчоод юм болоогүй юм шиг байдаг.

Найранд гурван хундага татчихаад согтож, шогтоод байдаггүй.

Намрын айргандаа халж, халуурах зангүй.

Намс намс гэжийгаад бүсгүйчүүдийг бас “цохьчихдог”.

Иймэрхүү л байх шив дээ. Өөр тодорхойлолтууд байвал хэлж өгөөрэй, та минь ээ, блогорчдоо.

Зиак, эрхэм блогчид сайхан наадаарай.

Дэнж хотойлгож, дэлхийг чимсэн гэртээ өө юу вэ, матийцан, андуурцан туужийшт.

Эр бяр нь тэгширсэн блогчдын бөх хүчтэй, морь хурдан, цэц мэргэн байх болтугай.

Наадмын талаар бичлэг хийе гэж бодсон, энэ муу Галавсаа өрсчихөж. Ойрын үед ажил ихтэй, блогоо хөтлөх зав тун муу байна. Хөөрхий муу урц маань хог шороо, тоос, өөр юу байдаг юм түүндээ дарагдчихжээ. Баяр болж байна, энэ чинь. Бага сага цэвэрлэгээ хийе гэж бодлоо шт.

Гарын хуруунуудын залхуу хөдлөөд байна. За за, ингээд боллоо, блогчдоо. Баяртай

Өнгөрөгч мягмар гаригт болсон үйл явдлын талаар бага сага дуугарч, өөрийн бодлоо дэлгэхгүй бол ер нь болохгүй юм шиг санагдлаа. Хэд хэдэн хүний бичсэн нийтлэл болоод зарим хүний үлдээсэн сэтгэгдлийг уншаад ийм бодол төрлөө л дөө.

Нэгдүгээрт, энд болсон асуудал хэний буруу вэ гэдгийг бодож үзье л дээ. Бухимдсан ард олны буруу юу, эсвэл өөрсдөө сонгогдож чадаагүй, зарлагадсан мөнгөндөө харамсч хүмүүсийг турхирсан, араас нь шөвөгдсөн хүмүүсийн буруу юу. Энийг юуны өмнө бодож үзэх л асуудал. Үнэхээр асуудал үүсээд, байдал эвгүй тийшээ хандаад ирэхэд тэднүүс хаачив. Нэг бичлэг дээрээс харахад Базарсадын Жаргалсайхан гялс нэг тийшээ алга болж харагдана билээ. Нөгөө Д.Энхбат, Ж.Батзандан, О.Магнай нар нь хаашаа алга болов. О.Магнай “Хүмүүсээ одоо боллоо, эндээс явъя” гэхэд иргэд урдаас нь “Чи зайл аа, өөрийг ална шүү” гэх зэргээр ярьж байсан шүү дээ.

Хоёрдугаарт, ард түмэн жирийн тоглоомын хүүхэлдэй болоод өнгөрч байгаа нь харамсалтай байна. Хэн нэгний турхирснаар, өдөөн хатгаснаар хөдлөөд иймэрхүү болчимгүй үйлдэл хийж байгаа гунигтай санагдах юм. Уг нь ард түмний өмнөөс шийдвэр гаргах төвшинд гарч ажил хийнэ хэмээн дэвшиж байсан эрхмүүд л ажиллах ёстой юм шиг санагдах юм. Эсвэл тэд нар хоорондоо зодолдоод бид бүхэн тэрнийг нь харж, ажиглаж, хэн болохыг нь мэдэх учиртай бодогдоно. Ингэхийн оронд тэдний гар  хөл болж, өөрсдийн амь нас, бие эрхтэн болоод сэтгэл санаагаар хохирох нь буруу.

Соёлын төв өргөөний хүзүүвч болон МАХН-ын байрыг шатаасан явдлыг зохион байгуулалттайгаар бүлэглэсэн гэмт этгээдүүд үйлдсэн нь тодорхой. Дайны хажуугаар дажин гэдэг нь энэ биз дээ.

Мөн ард иргэдийнхээ өөдөөс галт зэвсэг хэрэглээгүй гэж мэдэгдэж байгаа нь их л “но”-той санагдаж байгаа. Хэрэглээгүй юм бол яагаад тавын таван хүн буудуулж нас барав гэдэг нь гайхалтай байна.

Гуравдугаарт, цагдаагийн доод төвшний ажилчид буюу ахлагчдыг буруутгах нь буруу санагдана. Тэд нар чинь цэрэгжилтийн диктатуртай, дарга нар нь юу гэж тушаана, тэрүүгээр л хөдөлж байдаг улс. Ажил нь ч тийм. Нийтэд нь цагдаагийнхан гэж болохгүй. Цагдаагийн удирдлага одоо цагт бараг улстөрийн албан тушаал болсон гэдгийг бид бүхэн мэдэх байх. Удирдлага нь цаанаа бас л удирдлагатай. Ийм байхад жирийн албан хаагчдыг буруутгаж болохгүй. Цагдаа ч гэсэн хувь хүн учраас өөрсдийн бодол байгаа.

Миний бодол ийм л байна.

Жич: пиавыг хориглож, баар энэ тэр хаадаг нь юу вэ. Яадын бид нар пиаваа ууж байя л даа. Хэхэхэ.  

Хатуу, зөөлөнтэй хорвоод амь хайрласан аавдаа

Жаргалтай, зовлонтой дэлхийд амьдрал бэлэглэсэн ээждээ

Хайрлах, гуниглах орчлонд жаргал өгсөн хайртдаа

Өнгө өнгийн ертөнцөд итгэл өгсөн андууддаа баярлалаа.

Өнөөдөр Муузалуу миний өөрийн гэж нэрлэх эрхтэй баярын өдөр. Энэ давчуу хорвоод 27 дахь жилээ угтаж байна, би. Орой анд нөхөд, амраг түүнтэйгээ баяраа сайхан тэмдэглэнэ ээ.

Сая нэг юм бодоод байжээсэн ийм юм санаанд орох юм. Саваагүй золиг шүү, би нээрээ. Нэг ёсондоо принтерийн хор хэмнэх тухай ч юм уу даа. Биднүүс хар фон дээр цагаанаар бичээд хэвлэхэд хор бас нэлээд явна даа. Тэгүүл ингэж байхынхаа оронд шууд цагаанаар бичингүүтээ хар цаасан дээр хэвлэчиж болдог бол амар байхгүй юү. Хор энэ тэр нэлээд хэмнэнэ дээ. Басчиг бодож үзмээр арга байгааз. Хэхэхэ.

Бас нэг өөр бодол. Түрүүн бодож байсан инээд хүрээд болдоггүй. Манай нэг найз өөрийнхөө хочийг их сургуулийнхаа ангийнханд мэдэгдээгүй, тэднүүс нь ч яаж мэдэх вэ дээ. Мань эрийг биднуус "Банни" гэж хочилдог байлаа. Бараг нэр нь шахуу болцорцон. Цахиур чулууныхан гээд хүүхэлдэй байдаг даа. Тэрэн дээр "Банни" гээд нэг дүр байдаг шт, тэрүүгээр хочилж байгаа нь. Тэгсэн манай нэг хампаан хичээлээ тараад микрт суугаад харьж байж л дээ. Тэгсэн 120-ын автобусны буудал дээр Банни ангийнхантайгаа зогсч байсан юм байна л даа. Банни ХААИС-д сурдаг байсым. Тэгэнгүүт мань эр микрийн цонхоор "Банни, Банни, Банни" гээд дуудсан гэжугаа. Тэгсэн Банни яах үү дээ, ийш тийшээ сортолзоод, хүн амьтан хялайгаад байхгүй юу. Ангийнх нь гарууд яагаад байна гэсэн. Манийг хүн дуудаадаа гэж л дээ. Нэрээр чинь дуудаагүй шт гэтэл дахиад "Банни, Банни". Мань эр тээр дуудаад байна аа гээд л азаартана биз дээ. Тэрнээс хойш ХААИС-ийн ангийнхан нь бүгд "Банни" мань эр тэгж л будлиан тарьж байвшт. Хэхэхэ, одоо бодсон ч инээд хүрээд байх юм.

Өчдөр яав, нэг нөхөр 250 билүү, 300 ч гэдэг билүү, бөгсөн дээрээ гэрэл асдаг асаагуур байдаг даа. Тэрүүгээр чинь учиргүй мессеж бичээд, хүн амьтан луу залгаж яриад байсан. Би ёстой эрүү мулт нааж байгаам чинь. Сүүлд нь бодов шт. Хөөрхий, хавар болоод халуун, хүйтэн харшлаад синдром нь хөдөлчихсөн нөхөр байж дээ гэж.

Саяхан "Цайз" зах гуай шатчихжээ. Дахиад л бөөн хэл ам, хохирол, хохирогч, өлсөгч, жагсагч болох вий дээ. Манайхан ч сонгууль болжугаа гээд мөн их сүржигнэнэ дээ. Аягүйдвэл "Цайз"-ын босс нь дэвшчихсэн туужийдэг. Тэгээд л хэл амгүй хохирлоо хэлсэн хэмжээгээр авна даа. Тэр "Алтжин"-гийн хохирогчид нээрэн үнэн азгүй шүү. Сонгууль болох жил шатахгүй. Тэгсэн бол одоо амьдрал нь сайхан байгаа даа. Ингээд матийх гээд байдаг. Нэг мөсөн матийхаасаа өмнө зогсъё.

Түвдийн хараал үнэн хүчтэй байна аа. Хятадад дахиад газар хөдөлчихөж. Нэг хүн чадхийгээд, 70 мянган байшин нурсан гэх юм. Энэ үхсэн нэг нь үнэн азгүй баагий байна аа. Сонин байгаа биз. 70 мянган байшин нурахад ганц хүн час хийж байдаг. Буруу хөлнөөсөө босчихсон талийгч байна л даа.

Түвдийн хараал нь ийм хүчтэй юм бол манай орныг нэг сайхан ерөөчихөөсөө билээдээ. Манайхан захиалга өгч энэ тэр болжээж ерөөлгөдөг юм билүү. Ерөөл гэснээс төмсний үнэ 1000 төгрөг гарчихсан гэнэ. Одоо төмсгүй хоол иддэг болох нь дээ. Ёстой хэрэг алга аа. Үнийн хөөрөгдлийг арилгуулъя гэж ерөөлгөдөг юм уу, хаашаа юм. Нөгөө наймаачид нь харин ч 1000 төгрөгөөр зарж байгаа нь багадаж байна гэх ухааны юм яриад явжээхийн.

Манай Анжгаа ороох савдаг хүмүүст сонирхуулаад мундаг байна аа. Энэ муу Гумбаа англи хэл мэддэггүй хүнийг доромжлоод байгаа юм уу, хаашаа юм. Эсвэл англи хэл мэддэг гэж онгироод байгаа юм уу, гадаадаар хашгичаад байх юм аа. Блогт нь ороод хараараа. Гэнэт гэгээрчихэж гэнэ. Тэрийгээ орчуулаад тавиарай, хө. Мань чинь ойлгохгүй байна.

Тэнгэр хангай нэг л биш ээ. Өчдөр яасан хүмүүсийг тайчуулаад л, хүүхнүүдийн гуя хас харагдаад сайхан байсан чинь, өнөөдөр пөөнийсөн юмнууд болгочихийн. Энэ ч ер нь сонгуультай холбоотой ингэж маяглаад байгаа тэнгэр хангай даа. Байгаль дэлхий нь хүртэл ингээд хульхидаад байхаар чинь улстөрчид нь ч аргагүй юм биддээ. Өглөө босоод л сайхан нимгэхэн сэрүүхэн гээд подуулкаа өмсөөд л гарсан чинь урдаас цасаар гуцаж байдаг байна шт. Дэрх гээд буцаад урц руугаа гүйж байгаа юм чинь. Зиа зиа ингээд дуусгахгүй бол улс төр ярих гээд байна. Улс төрд их дуртай, ялангуяа сонгуулийн жилд бүр ч дуртай. Овоо ахиухан хэдэн цаас олддог болохоор нь тэгдэг байх аа. Ингээд дуусгаж чадахгүй матийгаад байдаг юм аа. "Цэг, цэг цэг цэг" дуусаа. 

Зиак андуудаа. Найз нь нэг ийм олж уншлаа. Италийн нэгэн доншууч манай улсад ирээд буцсан бололтой. Эх орны маань талаар нэг иймэрхүү мэдээллийг дэлхийгээр нэг цацаж байна. Бидний хэдэн монголчуудыг ихээхэн доромжилжээ. Түүний нийтлэлийн зарим нэг хэсгээс энд тавилаа. Үүний төгсгөлд өөрт төрсөн бодлоо бас бичнэ ээ.

АМЕРИКЖСАН ТЕЛЕВИЗҮҮД

Шувт барууны л кино үзүүлэх нь бараг ичмээр. Алдартай кинонууд их гарна (“Рембо” маягийн). Монго­лоор орчуулсан, эсвэл шууд англиар доо­роо монгол ор­чуулгатай, хааяа л шө­нөөр Оросын хуучин арай л үзэж болохоор (Тарковский, Эй­зенш­тейн гэх мэт) хөгийн аз сорьсон шоунуудын нэвт­рүүлэгч хүүхнүүд нь до­тоож­тойгоо шахам дэлгэц­нээ гарна. Кос­тюм өмссөн эрчүүд нь 15 см өсгийтэй гутал угласан эршүүд хүүх­нүүдийнхээ дэргэд аль бо­лох арчаагүй өрөв­дөлтэй­гээ харуулахыг хичээж бай­гаа мэт хөөрхийлөлтэй зог­соцгооно.

ХУВЦАСЛАЛТ

Яагаад ч юм хувцасны дэлгүүрүүд нь бүгд “Лом­бард” гэсэн хаягтай байх юм. Манай Ломбардия муж­тай хол­боотой юм уу, үгүй юм уу бүү мэд. Ер нь итали фирмийн ориг хувцас маш өндөр үнээр л олддог, тийм болоод ч тэрүү монгол охидууд дэлгүүрүүдийн цон­хоор ямар нэг (Diesel, Lotto, Puma г.м.) фирмийн хувцас харчихаад шүлсээ гоожуулаад зогсож байгаа нь харагдана. За Prada, Gucci гэх мэт фирмүүдийг ярь­саны ч хэрэг байхгүй, энд байх ч үгүй. “Баянгол” зочид буудлын нэг давхарт байж магадгүй л дээ. “Баянгол” нь өөрс­дийгөө хамгийн дээд зэргийн зочид буудал гэж сур­талчилдаг. Тэр нь харин биеэ үнэлэг­чид, гадаа­дуу­даар л дүүр­сэн газар байна лээ.

УЛААНБААТАР ХОТ

Байж байгааг нь ха­раа­рай, саяхан бөмбөгдүүлсэн юм шиг хот доо. Явган хүний нэг ч бүтэн зам байхгүй. Балгас болсон байшингууд, тэр чигээрээ хуучин зөв­лөл­тийн барилгууд, зөвхөн унтахад зориулагдсан хэ­дэн есөн давхрууд, энэ дунд нь барьчихсан хэдэн орчин үеийн барилга нь ямар ч зохицолгүй хараг­дана. Зам болгон нь дундаа нэг метр өргөн нүхнүүдтэй, бүр хамгийн хөдөөлгөөн ихтэй төв зам дээр ч гэсэн ялгаа байхгүй.

Монголчууд яг хятадууд шиг хувцаслана. Монгол хүүхнүүд нь харваас янхан­далтаар бараг дагнасан юм уу, мэргэшсэн бололтой, өндөр өсгийтэй гутал хөл­дөө угласан, хасах 10 хэмд богино банзал өмсөж, нүү­рэндээ дүүрэн будаг нял­сан, хуурамч “Рrada” цүнх барьж, амандаа тамхи зууж гартаа шар айраг барьцгаан энд тэнд суух нь нүдэнд илхэн тусна.

Хятадад биш Монголд байгааг хамгийн хүчтэй мэдрүүлэх зүйл нь гэвэл монгол